De Brüch an'n Tay

Nå "Nis Randers" vun Otto Ernst un "John Maynard" vun Theodor Fontane heff ik nu de drütt Ballååd in't Plattdüütsche översett.

In sien Gedicht "De Brüch an'n Tay" vun 1879 wiest Theodor Fontane, dat minschlichet Buewark vun de Mächt ut de Natur ünnerlegen sünd. Hee hett in sien Tiet nich veel vun dat weertschopliche Wiederentwickeln hool'n un hett de Katastophen "Titanic" un " Firth-of-Tay-Brücke" mit 59 Dode to'n Anlass nåhmen, sien Menen to'n Utdruck to bringen. Sien Menen is "Tand, Tand is dat Gebild' vun Minschenhand".

De "Tay" is de längst Stroom in Schottland, un de Iesenbahnbrüch is in en störmsche Nacht an'n 28.12.1879 wohraftig tosamenbraken — jüst as de Toog vun Wormit nå Dundee op de Brüch fohr. De Toog woor in'n Grund reten. Dat Thema vun de Ballaad is also reaal, histoorsch. As dat Iesenbåhn-Unglück 1879 bekannt worr, schrifft de 70-johrige Fontane an'n glieken Dag dat Gedicht doröver: "De Brüch an'n Tay".

"Wann drååpt wi dree wedder tosåmen, wann?"
"Üm de sövente Stünn, an'n Brüchendamm."
"An'n Middelpieler."
"Ik lösch de Flamm."
"Ik mit."
"Ik kååm vun Noorden her."
"Un ik vun Süden."
"Un ik vun't Meer."
"Hee, dat gifft en Ringelrien,
un de Brüch mutt in den Grund binn sien."
"Un de Tog, dee op de Brüch kümmt
üm de sövente Stünn?"
"Ee, dee mutt mit!"
"Mutt mit!"
"Tand, Tand is dat Gebild' vun Minschenhand."

Op de Noordsiet, dat Brüchenhuus,
all de Finstern kiekt nå Süden rut.
Un de Brüchenlüüd ohn'n Rast un Roh
un in Bangen seht nå Süden to.
Seht un töövt, of nich en Licht
över't Wåter hen "ik kååm" sprickt,
"ik kååm, trutz Nacht un Stormflog,
ik, de Edinborger Tog."

Un de Brüchner seggt: "Ik seh en'n Schien
an't anner Över, dat mutt he sien.
Nu, Modder, weg mit den bangen Droom,
uns' Johnie kümmt un will sien'n Boom.
Un wat noch an'n Boom vun Lichten is,
zünd' all'ns an as to'n hilligen Christ!
Dee will dütt Johr twee Mål mit uns sien,
un in ölven Minuten is he rin."

Un dat weer de Tog. An'n Südertoorn
hächelt he vörbi nu gegen den Storm.
Un Johnie seggt: "De Brüch noch!
Åvers wat schall't, wi dwingt dat doch.
En faste Ketel, en duppelte Damp,
dee blievt Sieger in so en'n Kamp.
Un as't ok rååst un ringt un rönnt,
wi kriegt dat ünner — dat Element!

Un uns' Stolt is uns' Brüch;
ik lach, denk an fröher torüch,
an all den Jammer un all de Noot,
mit dat elend-ole Schipperboot.
Wor männich leve Christfestnacht
heff ik an de Tiet in't Fährhuus dacht
un seeg uns' Finstern lichten Schien
un tell un kunn nich dröven sien."

Op de Nordersiet, dat Brüchenhuus,
all de Finstern seht nå Süden rut,
un de Brüchnerslüüd ohn' Rast un Roh
un in Bangen seht nå Süden to.
Un füünscher worr dat Windspeel,
un nu, as wenn Füer vun'n Himmel full,
glöhnig dat in dåålfallende Pracht
över't Wåter ünnen … un wedder is Nacht.

"Wann drååpt wi dree wedder tosåmen?"
"Üm Middernacht, an'n Bargkamm."
"Ik kååm."
"Ik mit."
"Ik nenn ju de Tall."
"Un ik de Nåmen."
"Un ik de Quåål."
"Hee!
As Splitter broken de Balken entwei!"
"Tand, Tand
is dat Buewark vun Minschenhand!"